Ruhların Dansı *

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

BİRİNCİ BÖLÜM

Niyetim, sahafın birinden üç-beş yıl önce aldığım, başucuma yakın tutup zaman zarfında birkaç kez içinden geçtiğim ince ciltli antolojiden, bende kalıcı olan dört şiiri ve şâirlerini size ulaştırmak.

antoloji1Kitapta şâirlerin yaşamöykülerine çok kısa yer verilmiş. Ben herkesin ulaşabileceği kaynaklardan biraz daha bilgi topladım.

Ekran ortamında uzunluğuyla baymasın diye iki bölüm hâlinde yayınlayacağım. Bu ilkinde, iki Norveçli âbi var. İkincide ise iki İsveçli ve derlemeyi yapan -kendisi de bir şâir olan- Atâ Karatay. Hadi rastgele.

 

RUDOLF NILSEN

1901’de Norveç’te bugün Oslo denilen Kristiania’da doğdu.

İşçi sınıfının bir evlâdı olarak, Norveç İşçi Partisi’nin gençlik yapılanması olan sol kanat devrimci hareketine katıldı. 1921’de, ülkeye yasadışı devrimci neşriyat soktuğu iddiasıyla tutuklandı, dava sonucunda suçsuz bulunarak serbest bırakıldı.

1923’te İşçi Partisi ideolojik hizipleşme nedeniyle bölününce, Norveç Komünist Partisi’ne katıldı. 1924’te Ella Hval ile evlendi.

Hayatını gazetecilikle kazandı. Şiir ve düzyazılarında sosyal problemleri, 20. yüzyıl insanının gelişen endüstri içersindeki durumunu baş konu olarak ele aldı. Şiirlerinin çoğu politik, bazıları romantiktir. (Şansa bakın ki elimizde ikisi birden olan bir şiiri var;)

Nilsen 1929’da Paris’te yakalandığı tüberküloza yenilerek genç yaşta hayattan ayrıldı. 1925, 1926 ve 1929’da yayınlanan üç kitabı, 1935’te ‘bütün şiirleri’ olarak tek ciltte toplandı. Çocukluğunun geçtiği semtte bir meydana adı verildi (1952) ve bronz heykeli dikildi (1954).

rudolf.nilsenSANA
(rivalen)

Paydos düdüğü çaldı nihâyet
Saat yine beşi oldu akşamın
İşçiler dağılıyorlar fabrikadan
Sen de aralarındasın

“Ne güzel baskın bu!” diye koşarak
Sevinçle uzattın ellerini bana
Gülümsemenin öte yanında bitkinlik
Gölgeler çevrelemiş gözlerini ama

Ellerini avuçlarımla sarıyorum
Dokunuyorum onlardaki yorgunluğa, yaralara
Makinelerden doğru geliyorsun, biliyorum
Zâlim öpüşlerinin izi her yanında damga damga

Rudolf Nilsen
(Çeviren: Atâ Karatay)

 

*** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** ***

 

NORDAHL GRIEG

Norveçli şair, romancı, oyun yazarı, gazeteci ve politik eylemcidir.

1902’de Bergen’de doğdu. 1920’de koleji bitirip gemici olarak güney denizlerini dolaştı. 1922’de ilk şiir kitabı, iki yıl sonra ikincisi yayınlandı. Denizlerdeki tecrübelerinden süzdüğü bu kitapların ikincisi, gemicilerin sert çalışma ve yaşam koşullarını ortaya serdiği için tartışma yarattı. Grieg aynı yıl Oslo’daki üniversiteden mezun oldu ve bir yıl İngiltere’deki Wadham Koleji’nde burslu olarak edebiyat ve tarih eğitimi gördü.

1927’de gazeteci olarak Çin’de bulundu, Kuomintang (Çin Ulusal Partisi) ile komünistler arasındaki iç savaşa en yakın biçimde tanık oldu. Bu dönemde iki tiyatro oyunu yazdı. 1929’da yayınlanan üçüncü şiir kitabı Norveç Kalbimizde ile, ülkesine olan aşkını, halkının fakirlik ve sefâletinden duyduğu üzüntüyü dile getirdi. Bu hisler ve düşüncelerle Norveç Komünist Partisi’ne katıldı. 1933’te Sovyetler Birliği’ne giderek iki yıl kaldı. Sosyalizm, Sovyet sahnesi ve sineması üzerine çalıştı. Ülkesine döndüğünde, Sovyetler Birliği’nin Dostları örgütünün başına geçti. Roman ve tiyatro oyunları yazmaya devam ederek, gerek bunlarda, gerekse 1936’da çıkardığı dergide Stalin’in politikalarını ve Moskova Duruşmalar’nı savundu, Troçki ve yandaşlarını eleştirdi. Sonraki roman ve tiyatro oyunlarında Paris Komünü’nü, 1937’de gazeteci olarak gittiği İspanya İç Savaşı’nı ve benzer konuları ele aldı.

nordahl.griegİkinci Dünya Savaşı sırasında Sovyetler Birliği ile Molotov-Ribbentrop Paktı’nı imzalayan Almanya’nın Norveç’i işgal etmesi, Grieg’in politik fikirlerinde önemli bir kırılma yarattı. İşgalci nazilere karşı vatansever direniş hareketinde yer alan Grieg, kaderin bir cilvesi olarak 1940’da, Norveç kraliyet ailesini ve ulusal altın rezervini taşıyan gemiyle İngiltere’ye geçti. Savaş boyunca, nazilere karşı ittifakın parçası olan gönüllü Norveç birliklerinde etkin görevler aldı; Britanya, İzlanda, bazı Atlantik adaları ve işgal altındaki Avrupa’da operasyonlara katıldı. Son eserlerini bu zorlu dönemde, nazilere ve faşizme karşı savaşan vatansever insanlar için kaleme aldı. (Şu hayata bakın be!)

Grieg, 1943’te Berlin üzerinde düşürülen Avustralya Hava Kuvvetleri uçağındaki yedi silah arkadaşıyla birlikte, eserlerinde yaşattığı kahramanlar arasına bizzat karıştı. Savaşta yazdığı şiirler, 1945’te yayınlanan “Özgürlük” adlı kitapta toplandı. 1957’de Bergen’de heykeli dikildi. 1990’da hatırasına yazılan müzikal, ikinci kitabının adına göndermeyle, “Nordahl Grieg Kalbimizde” adıyla sahnelendi. 2003’te Berlin yakınlarında öldüğü yere anıt taşı dikildi. 2010’da Bergen’de adına lise açıldı. Arkadaşı İngiliz romancı Graham Greene, 1980’de yayınlanan “Kaçmanın Yolları” adlı biyografik kitapta Grieg’i anlattı.

VEDÂ
(Farvel)

Tren kalktığında bembeyazdı yüzün
Son bakışımızdı o an birbirimize
Bir ömür görüşmiyecektik, biliyorduk
Bunu açık açık ikimiz de

“O akşam ölüler gibiydik ayrılırken”
Diyen karşılıklı mektuplar aldık
Ama bütün bu sözlere rağmen
Hayatta kaldık

Derin yaralar iyileşir tekrar
Ve kalpler uyur
Her acı, her acı diner zamanla
Unutulur!

Nordahl Grieg
(Çeviren: Atâ Karatay)

 

*** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** ***

İKİNCİ BÖLÜMDE: Gustav Sandgren, Harry Martinson ve Atâ Karatay.

*** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** *** ***

 

*:  Her iki kutup dairesinde, yerkürenin manyetik alanına giren güneş fırtınalarının meydana getirdiği fenomenal renk-gökyüzü dalgalanmalarından kuzeydekiler aurora borealis, güneydekiler aurora australis diye bilinir. Aurora, antik Roma’da şafak tanrıçasıdır. Boreas da Yunanca kuzey rüzgârının adıdır (poyraz). Aurora borealis dilimizde “kuzey ışıkları” diye karşılık bulur.

Bu dipnotun ucunda sallandığı ipi tutan başlıktaki “ruhların dansı” ifadesi ise, eski zamanda Kanada yerlilerinden Kri (Cree) halkının kuzeyin gizemli ışıkları için yaptıkları tanımlamadır.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

Belki İlginizi Çeker

0 yorum